“Het bezoek van een contactclown zorgt voor een opleving bij cliënten”

Ilonca werkt als contactverzorgende op een afdeling Kleinschalig Wonen van Woonzorg Flevoland, waar mensen met dementie wonen. Naast haar functie als verzorgende, is ze contactclown voor mensen met dementie. “Het geeft mij voldoening, als iemand weer vrolijk de dag doorbrengt na het bezoek van mij als clown.”

“Een contactclown brengt ontspanning, plezier en humor. De clown probeert op een speelse manier contact te maken met mensen met een verstandelijke beperking of dementie. Hierbij speelt de clown in op het hier en nu, en gaat hij/zij in op de belevingswereld van de cliënt. Het contact wordt afgestemd op de persoon. Dit gebeurt door non-verbale communicatie, humor en muzikaliteit. Op deze manier kan de clown op een diepere laag communiceren met de kwetsbare medemens. Het verschil met een clown in het circus, is dat een circusclown zijn act bedenkt. Een contactclown stapt open in de situatie. Met mijn rode neus op, haal ik het kind in mezelf naar boven, en maak ik contact. Dat doe ik nadat ik heb geobserveerd waar een cliënt behoefte aan heeft, en met oogcontact. Zo stap ik in de belevingswereld van de cliënt.”

“Door te ‘spiegelen’ ga ik mee in de emotie”

Contact maken met materialen
“Tijdens een bezoek als clown maak ik contact door middel van materialen: ik verstop me achter jongleerdoekjes, blaas bellen met bellenblaas, begin een gesprek met een knuffelbeest of maak van mijn been een gitaar en laat iemand erop spelen. Ook zing ik liedjes die herkenbaar zijn en cliënten makkelijk meezingen. Daarin gebruik ik diverse zangtechnieken, en zet ik de liedjes in op verschillende toonhoogtes. Verder laat ik alles open. Wat ik doe, hangt af van de stemming waarin iemand zich bevindt. Door te ‘spiegelen’ ga ik mee in de emotie. Als iemand boos is, ga ik niet vrolijk rondspringen. Dan ga ik op mee in de boosheid, maar wel op een ander ‘niveau’. Dus met een zachtere stem. Als iemand me de deur wijst, en zegt dat ik weg moet gaan, ga ik rustig naar de deur en loop weg. Maar daarna keer ik om en vraag zachtjes: ‘Ben ik zo goed weg?’ Soms zegt iemand dan dat ik toch terug mag komen.”

Altijd mensen aan het lachen maken
“Een clown ben ik altijd al geweest. Ik ben spontaan, vrolijk en probeer altijd mensen aan het lachen te maken. Toen ik op Facebook een filmpje van een clown in de zorg zag, dacht ik: ‘Dat is wel iets voor mij.’ Collega’s vonden het ook erg bij me passen. Na een gratis basisworkshop voor contactclowns was ik super enthousiast en heb bij mijn manager aangegeven dat ik de opleiding graag wilde volgen. Ik wilde er graag binnen de organisatie iets mee te doen. En dat mocht! De opleiding duurde een jaar. Om de week ging ik een dag naar de clownschool. Daarbij moest ik ook stage lopen, reflectieverslagen schrijven en aan de hand van filmpjes moesten we elkaar beoordelen. Wat ging er goed, en wat zou er beter kunnen?”

“Met mijn rode neus op maak ik ander contact”

Contact zonder woorden
“In mijn werk als contactverzorgende vind ik het ook belangrijk om mensen een glimlach te bezorgen. Als zorgverlener maak ik natuurlijk ook contact, maar dan draag ik mijn uniform. Dan ben ik rustiger en genuanceerder. En ook bezig met medicijnen en cliënten naar het toilet helpen. Je pakt tijdens je dienst niet snel een knuffel of een doekje. Met mijn rode neus op maak ik ander contact. Ik gebruik attributen, want die heb ik bij me, en zing ik meer. Het contact met de cliënt als clown Lonka, vind ik super leuk. Het geeft me voldoening als ik iemand een glimlach bezorg en de cliënt positief gestemd is. Er ontstaat ook wederzijds contact, als de cliënt bijvoorbeeld zegt dat ik er mooi uitzie. Contact kan ook zonder woorden zijn, bijvoorbeeld wanneer een cliënt die weinig praat plezier heeft als hij of zij de bellen van de bellenblaas probeert te vangen. Voor elke cliënt heb ik een andere aanpak. Of iemand nu te maken heeft met blind- of doofheid of afasie.”

“Alle emoties mogen er zijn”

“Alle emoties mogen er zijn tijdens het bezoek. Een bewoner mág boos zijn of verdrietig. Daar kan ik als clown op inspelen. Als ik meehuil, vertelt iemand misschien wel waarom hij of zij verdrietig is. En als iemand verdrietig blijft, dan kan ik er zijn voor diegene. Op het gebied van zorg kan het bezoek van een contactclown ook veel opleveren. Er is bijvoorbeeld een cliënt op de afdeling die veel in bed ligt. Na mijn bezoek wilde zij graag uit bed. Het kan ook zijn dat wanneer iemand somber gestemd is, er een kans is dat na bezoeken van de clown, medicatie afgebouwd kan worden omdat de stemming veel beter is. In welke stemming cliënten ook zijn, het bezoek van de contactclown zorgt voor een opleving.